Blog

Dijital Dönüşüm, Artifical Intelligence..vb Kavramlar Gölgesinde; Merchandise Planlama

Dijital dönüşüm evresini artık geride bırakmaya başladığımız ve Artifical Intelligence konuşmaya başladığımız bir evrede Merchandise Planlama üzerine bir şeyler söylemek iki üç evre öncesi bir konuyu işlemek olacaktır. Değişimin baş döndürücü bir hızla ilerlediği çağımızda, evreler arası zamanların kısaldığı, hatta evrelerin sezonların içe içe geçmesi gibi üst üste bindiği bir dönemde, henüz daha mağazacılıktan perakendeciye dönüşü sağlıklı yapamamış organizasyonları hedef aldım bu yazıda açıkçası. Belki sonda söylemem gereken bir cümle olacak fakat ben peşinen söyleyeyim; temeliniz sağlam değilse yeni evrelerin zorunlu kıldığı yapıları kurmak için harcamış olduğunuz çabanın altında ezilirsiniz. Perakende için şirket kaynaklarının yatırıldığı en büyük pastanın stok olduğu gerçeği değişmediği sürece, asıl amacı sermayenin yatırıldığı bu en büyük pastayı, en doğru ve en verimli bir şekilde yönetmek ve böylece yatırımın geri dönüşümünü maksimize etmek olan Merchandise Planlama süreç ve sistemlerin organizasyon içinde ki önemi değişmeyecektir. Merchandise Planlama, bu gerçek var olduğu sürece organizasyonun en önemli lokomotif süreçlerinden biri olmaya devam edecektir.

Merchandise Planlama, perakende sektöründe şirketlerin stoka yatırılan kaynaklarının en verimli bir şekilde yönetilmesini amaçlamaktadır. Doğru ürünün alınması, doğru zamanda alınması, doğru miktarda alınması, doğru noktalarda satışa sunulması, doğru zamanda satışa sunulması, doğru müşteri kitlesi ile buluşturulması veya müşterinin beklentiye dönüşmüş doğrularının karşılanması, …yüze kadar doğruyu yönetmek için ortaya çıkmış bir disiplinler birliğidir. Disiplin deyince hemen akla standart yapılar, süreçler gelmesin. Evet Merchandise Planlama bir disiplinler birliğidir, bunun yanında esnektir. Ve yapılması gereken bu disiplinin kendi şirketinizin DNA’ları ile harmanlanmasıdır. Şirket organizasyonel yapılanması, tedarik zinciri kabiliyetleri, ürün gamının çeşitliliği ve heterojenliği, satış kanalları ve satış noktalarının yapılanması, müşteri profili ve beklentilerinin dünyası, lojistik kabiliyetleri, ürün geliştirme kabiliyet ve hızı, …yüze kadar DNA parçacığı ile örtüşecek şekilde kurgulanmasıdır. Muhasebe sistemleri de bir disiplinler birliğidir fakat esneklik seviyesi çok çok azdır. Tasarım süreçlerinde ise disiplinden bahsetmek veya disiplin altına almaya çalışmak çok zordur, fakat esneklik had safhadadır.

Doğru kurgulanmış Merchandise Planlama sistemleri ile geleceğinizi daha doğru planlayabilir, gereksiz stok yükünden veya eksik stok bulundurmadan kaynaklı kaçırılmış fırsat maliyetlerinden kurtulabilirsiniz. Burada bir nefes verip şu soruları kendinize sormanızı istiyorum; şirketinizde gelecek yıl satılacak ürünlere nasıl karar veriliyor, ürün karışımı nasıl belirleniyor, hangi ürün grubundan ne kadar satın alım yapılacak nasıl belirleniyor, hangi üründen kaç adet sipariş geçilecek nasıl karar veriliyor, bu kararlar ne kadar doğru alınıyor, fazla alım yapılan ürün grupları, ürünler görülebiliniyor mu, oranı ne kadar, eksik alım yapılan ürün grupları oluyor mu, bu eksikliği giderebiliyor musunuz, yoksa “çok iyi sattık” kisvesi altında gizleniyor mu, …yüze kadar soru…

Yeni evreler beraberinde Merchandise Planlama disiplinine bir şeyler katarak geliyor aslında. Örneğin E-ticaret ile birlikte e-Merchandising hayatımıza girdi. Stok tamamlamanın günler seviyesinden saatler, dakikalar hatta anlık seviyelere indirilmesini konuştuk. Evet bir mağazamız var, fakat raf, kapasite.. vb problemlerimizin yerini başka problemler aldı. Akabinde omni-channel dedik, stokların tüm kanallara online available olması gerektiğini tartıştık. Omni-channel in müşteri deneyiminde de ciddi değişiklikler yaptığından konuştuk, Search Online Buy Offline, Shop Online Pick up in Store,…vb onlarca yeni kavramla tanıştık ve bunların Assortment Plan stratejilerimizi nasıl etkilediğini tartıştık. Customer Centric Organization olma yolculuğuna çıktık, price management kavramlarına artık müşteri boyutunu katmaya başladık. Müşteriye özgü kampanyalar tanımlamaya başladık. Artifical Intelligence nispeten daha önce Merchandise Planlama süreçlerine uğramıştı. Akıllı algoritmalar ile replenishment yapıyor, mağazalar arası transferde değişik optimizasyon tekniklerini kullanıyorduk. Fakat artık makinaların kendi kendilerine öğrenmeleri, arttırılmış gerçeklik, image processing..vb kavramların perakende üzerinde yapacağı değişimleri konuşur olduk.

Tüm bunları kaçırmamalıyız… Evet ama dönüp başta söylediğim cümleye değinmek istiyorum; temeliniz ne kadar sağlam…